De gemeenteraad sprak deze week over de schouwburgsoap. Over de illegale verbouw en wat daar op volgde. D66 vindt dat wethouder Dekker van Groenlinks de problematiek uit de hand heeft laten lopen door zich achter juristerij te verschuilen. Ze had geen oog voor het menselijk perspectief. Deze opvatting wordt gedeeld door vrijwel de voltallige gemeenteraad. Deze week werd bekend dat de wethouder de wens van de kunstenares om overleg te voeren totaal negeerde.

Debat over Schouwburgaffaire op woensdag 27 oktober 2004

‘Mijn fractie heeft zich opnieuw gebogen over de schouwburgaffaire. D66 heeft met lede ogen moeten aanzien hoe de soap rondom de stadsschouwburg volkomen uit de hand is gelopen. Ik probeerde me vlak voor deze vergadering voor te stellen hoeveel liters drukinkt deze affaire al heeft gekost. Hoeveel schouwburgen zouden we daarmee over kunnen schilderen? Wat ons betreft is vandaag de politieke vraag aan de orde. Welke conclusies trekken we uit deze affaire? Om het constructief te formuleren: wat kan Groningen hier van leren?

De affaire is complex en iedereen die probeert om de affaire te tot het niveau van the bad guys en the good guys terug te brengen doet de werkelijkheid onrecht aan. Niettemin is de publieke woede begrijpelijk. In een tijd van bezuinigingen door fouten grote sommen moeten investeren in iets wat de publieke opinie als onzin beschouwt, is niet gemakkelijk te verkopen. Plotsklaps blijkt iedereen – tot aan Youp van ’t Hek aan toe - een mening te hebben over een kunstwerk dat ik zelf als geregeld schouwburgbezoeker nog nooit echt goed had bekeken. Maar of het zo terecht is om nu simpelweg de kunstenares te verketteren, dat betwijfel ik. Ik zeg niet dat ik het met haar keuzes eens ben, maar als je werkelijk je best zou doen om je in haar positie te verplaatsen, kom je misschien wel tot het inzicht dat het moreel niet helemaal deugt om alleen met een lange vinger naar Garnwerd te wijzen.

Zelf heb ik ooit een les geleerd in een debat over de Monumentenzorg. Ik sprak in de commissie een beetje geërgerd over de procedures die burgers bij voortduring aanspanden tegen de gemeente en het was Rosita van Gijlswijk die me toen op de vingers tikte. Ze zei iets in de trant van: Als burgers rechten hebben dan geeft het geen pas als volksvertegenwoordigers er vervolgens schande van te spreken als zij die rechten ook daadwerkelijk uitoefenen. En gelijk had ze natuurlijk. Want het recht hoort altijd het laatste woord te hebben.

In dit geval kun je je als privé-persoon wel afvragen of we zo blij moeten zijn met de auteurswet, of met de interpretatie die daaraan wordt gegeven. Je kunt zelfs besluiten om kamerleden wakker te schudden, maar een feit is dat de gemeenteraad van Groningen daar niet over gaat. Daar zijn de Tweede Kamer en de rechter voor. D66 wil zich hier bepalen tot het in de kaart brengen van de schade, het nagaan van het handelen van het College en het trekken van de conclusies die geldingskracht hebben binnen eigen huis.

Het in kaart brengen van de schade is nog het minst ingewikkeld. Er is schade op het niveau van het imago van de stad, er is schade op het niveau van het imago van de beeldende kunst, al hoop ik dat die zal meevallen, er is al dan niet gedeeltelijk door eigen schuld politieke schade aan het College en de verantwoordelijk wethouder die hiermee worden geassocieerd. De directeur is beschadigd. Er is schade – al dan niet versterkt door eigen keuzes – aan  het imago van de kunstenares. En daarnaast is er een niet mis te verstane financiële schadepost.

Dan het handelen van het College. Wat heeft het College gedaan om de schade te beperken? D66 vindt die vraag moeilijk te beantwoorden. Wij hebben daar ook weinig informatie over gekregen. Als je de brief van de Irene Verbeek mag geloven is er werkelijk niet één moment geweest waarop wethouder, kunstenares en directie van de Oosterpoort samen om tafel hebben gezeten. Het College had er voor kunnen kiezen om eerst oog te hebben voor de menselijke dimensie. Voor het niveau van een gepasseerde en daardoor begrijpelijk gekwetste kunstenares en een hevig ontdane, want te doortastend opererende en onnadenkende schouwburgdirecteur. Een man die eindelijk de kans zag om die onpraktische, maar mooie Schouwburg een tikje functioneler te maken. Een gebouw dat misschien de trots van veel Groningers is, maar ook de achilleshiel van een eigentijdse programmering. Want het is een gebouw met slechte stoelen, zichtlijnen die ruw door palen worden onderbroken en een belabberde logistiek, die de abonnementhouders wegjaagt.

Soms kunnen bestuurder dit soort grote juridische drama’s tot proporties terugbrengen wanneer zij in een vroeg stadium een informele rol durven spelen.

Hoeveel heeft het College nu echt ondernomen om deze rel op het niveau van menselijk contact terug te brengen? Heeft het College daadwerkelijk ook op persoonlijk niveau de mouwen opgestroopt of heeft het contact zich beperkt tot het niveau van persconferenties, ambtelijke vertegenwoordiging of individuele perscontacten? Of was het: ‘ik stond erbij en ik keek ernaar’? Voor D66 is een gedegen antwoord op deze vraag nodig om een oordeel te kunnen vellen over het handelen van het College in deze affaire.’

De tweede termijn staat niet op schrift en het verslag is nog niet beschikbaar. Daarom een kort nawoord (cursief).

In de tweede termijn keurde D66 op basis van de beantwoording dat het gedrag van het College in deze affaire af. Niet alleen de illegale verbouw, maar juist ook de opstelling in het proces heeft ernstig bijgedragen aan de schade, materieel en mentaal. Daarnaast verwees D66 naar het feit dat rond de overgrote meerderheid van de opdrachtverleningen in de beeldende kunst geen enkel probleem bestaat. En dat dat ook niet het probleem is; die juridische kennis is in huis. In het debat wees D66 erop dat er een contract bestaat met de kunstenares waarin precies geregeld is hoe bij wijzigingen moet worden gehandeld. De bestaande regels werden veronachtzaamd en in het proces gedroeg het College zich niet zoals dat intelligente bestuurders past. D66 eiste dat het College het serieus overleg met de kunstenares alsnog een kans zal moeten geven. Al kan de fractie zich voorstellen dat dit na al die maanden brute veronachtzaming van de oproep van de kunstenares om overleg niet veel kans meer heeft. Het College zal deze poging desalniettemin onder druk van de gemeenteraad alsnog wagen.

Thomas van Dalen