In het verkiezingsprogramma roept D66 op de waterrecreatie in en om de stad Groningen te stimuleren. D66 schreef daarom een nota met praktische verbeterpunten.  Op 15 september is de nota in het bijzijn van wethouder Paas opgedoken door een duiker bij roeivereniging De Hunze. Dat de gemeente vatbaar is voor het pleidooi blijkt ook uit de steun voor een nieuw nautisch evenement: Groninger Welvaart.

"De Natte Stad, een vergeten kans?"

Nota ter bevordering van het vaartoerisme en de waterrecreatie in de stad Groningen en haar omgeving

download de nota

Inleiding

Binnen de gemeenteraadsfractie van D66 is het idee ontstaan om een nota te schrijven waarmee een aanzet kan worden gegeven om de waterrecreatie in de stad Groningen en omgeving een impuls te geven. Wij lossen hiermee ook een verkiezingsbelofte in. In ons verkiezingsprogramma heeft D66 een standpunt geformuleerd dat wij de watersport in de stad en omgeving een extra impuls willen geven. Deze nota is hiervoor een eerste aanzet.

Het doel van de nota is om tot aanbevelingen te komen op het gebied van waterrecreatie, zodat het toerisme in en om de stad kan toenemen. D66 denkt dat dit bereikt kan worden door een betere cohesie en een betere promotie van voorzieningen en een toename van het aantal hiervan.

Voor deze nota hebben wij gebruik gemaakt van de beschikbare informatie over de watersport in de regio. Hiervoor heeft D66 verschillende instanties en personen benaderd die werkzaam zijn in deze sector, dan wel actief zijn in verenigingswerk op het gebied van zeilen, roeien en andere watersportrecreatie. Uit de verkregen informatie is naar voren gekomen dat er in het verleden al veel onderzoek is gedaan naar de stand van zaken, maar is tevens gebleken dat de vertaalslag naar concrete voorstellen om de watersport te verbeteren steeds ontbreekt. Zeker als het gaat om de stad Groningen. Ook in de planontwikkeling voor grote projecten wordt watersport veelal als bijzaak beschouwd. D66 wil hierin verandering brengen. 

Om tot aanbevelingen te komen voor verbeteringen is het van belang om te weten wat er is op het gebied van waterrecreatie. Welke vormen het meest interessant zijn voor de stad en wat de knelpunten zijn. In de vele rapporten uit het verleden is hier uitvoerig bij stil gestaan. Deze nota zal daarom de bestaande knelpunten niet nader onderzoeken. De nota beoogt juist praktische en realiseerbare oplossingen aan te dragen. 

De nadruk van de voorstellen zal liggen op verbeteringen in de stad en de directe omgeving. Wij realiseren ons echter dat de gekozen doelstelling enkel haalbaar is wanneer ook de rest van de provincie en wellicht ook de provincie Drenthe wordt betrokken in de verdere concretisering van de gedane voorstellen. Ook een verbreding naar andere recreatie mogelijkheden kan niet onbeschouwd blijven.

D66 hoopt met deze nota een ieder in de gemeente Groningen aan het denken en vooral aan het werk te zetten om er voor te zorgen dat onze stad nog meer allure en sfeer krijgt dan het nu al heeft. Er gaat vanzelfsprekend niets boven Groningen, ook op het gebied van de waterrecreatie. Onze dank gaat uit naar de steunfractie van D66, met name Femme Dijkstra en Emile Zirkzee zonder wiens inzet deze nota het daglicht niet gezien zou hebben.

de gemeenteraadsfractie D66

Huidige situatie

De provincie Groningen kent een lange traditie op nautisch gebied. Tot ver in de vorige eeuw was het een komen en gaan van turfschepen en aken met suikerbieten en werd de stad Groningen een doorvoerhaven voor vele schepen. Daarbuiten zijn de havenplaatsen Zoutkamp, vanwege de visserij, en Delfzijl bij iedereen bekend.

Na de oorlog kreeg de stad een andere functie en het opkomend autoverkeer zorgde ervoor dat een behoorlijk aantal wateren in de stad werd gedempt. Gelukkig niet allemaal. Want hierdoor bleef het mogelijk om tot in hartje stad te kunnen blijven varen. De in de laatste decennia opgekomen pleziervaart is echter niet in groten getale naar de stad getrokken. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat Groningen niet de naam heeft een watersportstad te zijn. De ideale infrastructuur ontbreekt ook hiervoor. In Friesland en rond de Loosdrechtse plassen is de waterrecreatie als een natuurlijk proces steeds verder toegenomen. Hierop is door ondernemers goed geanticipeerd en dit heeft alleen maar een versterkende werking gehad. Daarbij speelt tevens mee dat de ligging van deze gebieden gunstiger is voor een groter deel van de Nederlandse bevolking.

Het aantal open wateren in de provincie Groningen is beperkter. Naast het Paterswoldse Meer is er het Leekstermeer, het Schildmeer, het Lauwersmeer en het Zuidlaardermeer. Positief is dat drie van deze wateren redelijk dicht bij de stad liggen en ook alle via de stad te bereiken zijn.

Een ander voordeel is dat ieder gebied zijn eigen karakter heeft. Het Paterswoldse meer is veelal in gebruik voor dagrecreatie van Stadjers. Het Schildmeer beschikt over een bungalowpark en een grote camping. Het Zuidlaardermeer beschikt over een grote zeilvereniging en heeft tevens een groot strand ten behoeve van de bewoners van Hoogezand eo. Het Lauwersmeer gebied tot slot is een ideale plek voor de rustzoekers en (kite)surfers.

De verbindingswateren zijn voor de recreatievaart veelal goed te bevaren. Weliswaar kan er het een en ander verbeteren aan bruggen en sluizen. De bevaarbaarheid is prima. Het aantal ligplaatsen is daarentegen beperkt. De afgelopen jaren heeft hierin ook geen groei in plaatsgevonden. Enerzijds begrijpelijk. Waar niet veel behoefte aan is hoeft ook niet veel van te zijn. Maar daar zit wellicht ook de crux. De stad moet er voor zorgen dat die behoefte er komt. Wanneer je eerst investeert in middelen en vervolgens deze middelen promoot dan zal de bezetting vanzelf komen. Zonder investeringen in de infrastructuur heeft het echter geen zin te promoten. Het een kan niet zonder het ander.

Projecten

Binnen de provincie wordt al met verschillende projecten getracht Groningen op de kaart te zetten als (water)recreatie provincie. Zo is er het plan gelanceerd van de Blauwe stad, trekt het evenement Delfsail grote aantallen bezoekers en wordt Meerstad omgeven door een grote waterpartij. Hierdoor nemen de mogelijkheden voor recreëren op het water al flink toe. Een goede ontwikkeling die D66 van harte ondersteunt. Al deze plannen, zeker die voor Meerstad zullen een positieve aantrekkingskracht hebben op watersporters.

Wat echter in de plannen niet verder wordt uitgewerkt is de invulling met (lokale) ondernemers. D66 denkt dat in een vroeg stadium van planvorming ondernemers en andere belanghebbenden om de tafel moeten om de plannen te effectueren. De gemeente kan door het werven van belanghebbenden publiek/private constructies opzetten die zowel in het belang van de leefbaarheid van de stad als het ondernemersklimaat zijn.

Na inventarisatie van de verschillende rapporten is D66 Groningen-stad tot de conclusie gekomen dat er een drietal hoofdzaken is aan te wijzen waarop verbetering mogelijk is. Bovenal is het echter van belang dat gemeente en provincie een duidelijk beleid gaan voeren op het gebied van (water)recreatie. Daarbij moeten we ons niet laten leiden door mislukkingen in het verleden, maar kijken naar de toekomst. Het gemiddeld besteedbaar inkomen neemt in de toekomst verder toe evenals de vergrijzing van de bevolking in ons land. Gezien de ligging van onze stad moeten we daarnaast ook ten oosten van onze provincie kijken, waar zich ook een hele grote doelgroep bevindt. Wellicht dat zelfs de verwachte klimaatsveranderingen een positieve rol kunnen spelen. Kortom we moeten durven investeren in de regio op het gebied van recreatie en watersport in het bijzonder.

Deze nota beoogt, zoals eerder gemeld, geen wetenschappelijke visie te geven op het watersportmogelijkheden in onze provincie. Dit is deels al gebleken uit eerdere onderzoeken. Wij willen een aanzet geven om het aantal watersport toeristen dat naar onze stad trekt te vergroten door het aandragen van verschillende ideeën.

De ideeën vallen in drie hoofdthema´s te onderscheiden:

·         Infrastructuur

·         Promotie

·         Samenwerking 

In de volgende paragrafen worden onze voorstellen per thema weergegeven. De haalbaarheid van ieder plan is niet getoetst. Zoals gemeld wordt enkel boogt het creatief denken in onze gemeente te vergroten. Enkele ideeën waarvan wij denken dat deze goed en snel realiseerbaar zijn heeft D66 verder uitgewerkt. Zoals al eerder opgemerkt valt of staat het behalen van succes in het watersportbeleid met de cohesie tussen de drie thema´s. Het een gaat niet zonder het ander.

Infrastructuur

De basis voor het verbeteren van het watersportklimaat in en om de stad Groningen is het zorgen voor een goede infrastructuur. De huidige jachthavens zijn vrij beperkt van opzet en niet al te groot. Ook is het aantal jachthavens erg laag. Een makkelijk antwoord hierop zou zijn dat dit komt omdat het aanbod van schepen laag is, maar D66 denkt dat wanneer de faciliteiten er zijn en deze, zoals in de volgende paragraaf verder uitgewerkt, ook promoot, er een markt bestaat voor kwalitatief hoge watersportrecreatie. Wij denken dat onder andere op de volgende punten een verbetering mogelijk is:

·  Zorg voor een toegankelijke route tussen de Blauwe stad/Meerstad en de binnenstad van Groningen. Met name het beroepsvervoer op het Eemskanaal kan recreanten afschrikken om richting de Blauwe stad te varen. Door een duidelijk beschreven en voor een groot aantal schepen toegankelijke alternatieve route aan te bieden kan het aantal vaarbewegingen richting de stad toenemen. Het wordt ook aantrekkelijker om vanuit Duitsland richting de stad te varen. Met de bouw van Meerstad in de startblokken is dit het moment om hiermee aan de slag te gaan.

·  Investeer in jachthavens. Concreet kan hierbij gedacht worden aan meer en luxere voorzieningen. De huidige jachthavens zijn redelijk sober van inrichting. Neem nu de Oosterhaven. Deze jachthaven ligt op een perfecte locatie, centraal in de stad en heeft een goede bereikbaarheid. De inrichting is echter zeer sober. Dit terwijl de eisen van de consument toenemen. Er zijn verschillende verbeteringen mogelijk zoals het plaatsen van een dieselpomp zodat schippers niet meer vanuit de haven naar de sluis hoeven te varen, speelvoorzieningen voor kinderen, goede bewegwijzering naar en verbetering van sanitaire voorzieningen en het stimuleren van horecavoorzieningen inclusief het aanleggen van terrassen.

Door het aanbieden van schone was- en douchemogelijkheden wordt het voor de toerist aantrekkelijker om de stad aan te doen. Daarnaast is het belangrijk om tezorgen voor voldoende kindvriendelijke speelvoorzieningen. Wanneer in jachthavens ook hierin wordt geïnvesteerd, kan een bredere doelgroep worden aangeboord. Combinaties van campings/jachthavens en recreatiebungalows zijn natuurlijk mogelijk (bijvoorbeeld zoals bij het Schildmeer). Ook de informatie over de aanwezige faciliteiten op de website van de Gemeente Groningen en een ´watersportkaart´ van de stad waarop alle voorzieningen vermeld staan geven potentiële bezoekers meer houvast.

·     Ontwikkel het gebied tussen de Sluiskade en de Praediniussingel. Al eerder is in de gemeenteraad een voorstel aan de orde geweest om bij de Hoge der Aa voorzieningen te plaatsen zoals trapjes en bolders voor de watersport. D66 juicht dit soort initiatieven natuurlijk toe. Een idee in het verlengde hiervan is om onder bruggen verlichting aan te brengen. Hierdoor wordt het voor roeiers en kanoërs mogelijk om langer gebruik te maken van het water. Maar er zijn meer manieren om dit gebied aantrekkelijker te maken. De mogelijkheden zoals genoemd bij de Oosterhaven kunnen hier ook worden toegepast. Daarnaast is het water op deze plek breed genoeg om de aanmeercapaciteit te verhogen.

· Neem de ontwikkeling van waterrecreatie mee bij de planning van het Oosterhamrik-tracé. In de blauwdruk voor deze plannen wordt niet expliciet gekeken naar de mogelijkheden voor recreatie. Ons inziens is het zeker het overwegen waard om de watersportmogelijkheden hier te benadrukken. Ook het voormalige Kunst-Oberman terrein leent zich hiervoor, gezien de ligging aan het water en dichtbij uitvalswegen en het centrum, uitstekend voor het ontwikkelen van plannen waarbij waterrecreatie een belangrijke rol speelt. Wonen aan open vaarwater is nog steeds in trek. Daarnaast is het mogelijk om op een plek die redelijk dicht bij het centrum van de stad ligt en bovendien een goede openbaar vervoerverbinding met de binnenstad heeft een uitbreiding van de Oosterhaven te creëren. Een stukje verder, bij de Zweedse havens is het goed mogelijk om een winteropslag voor jachten op te zetten in combinatie met een jachtmakelaar cq. verhuurder. Uitvloeisel hiervan kan zijn dat er in het verlengde van het Eemskanaal ZZ een ´Watersportboulevard´ gecreëerd wordt vanaf de Oosterhaven tot aan de Deense en Zweedse haven.

· Geheel anders, maar zeker niet onbelangrijk is het ontwikkelen van unieke projecten, waarmee onze stad zich kan onderscheiden van de rest van Nederland. Een voorbeeld hiervan is het ontwikkelen van een onderwaterbeelden park in samenwerking met de Groninger duikverenigingen. Een van de voorwaarden is het voldoende aanwezig zijn van plekken waar kan worden gedoken. In de stad huisvesten zich een zevental duikverenigingen. Echter enkel de Piccarthofplas en Engelberterplas lenen zich voor de duiksport. Deze worden bovendien nog eens bedreigd aangezien de eerste een natuurmonument wordt en de tweede door het creëren van een open verbinding naar de wateren van Meerstad.

Wat betreft de kanofaciliteiten vindt D66 dat een verplaatsing van onder de Herebrug naar een andere locatie aan te bevelen is. Door de drukke vaarroute kan deze locatie voor onnodig oponthoud zorgen en bovendien kunnen er gevaarlijk situaties ontstaan.

Promotie

Op de website van de Gemeente Groningen is een link geplaatst naar een site over watersport. Helaas geeft deze site geen andere informatie dan de brugbedieningstijden en doorvaarhoogtes. D66 stelt voor een website te ontwikkelen die naast deze, op zich nuttige, ook andere voor watersporters belangrijke informatie bevat. Te denken valt aan vaarroutes met bezienswaardigheden, een overzichtskaart van de faciliteiten, een overzicht van alle verenigingen met daarin links naar deze verenigingen en links naar watersportbedrijven.

Een voorbeeld zou kunnen zijn om Groningen te promoten als het Kruispunt van 8 vaarwegen. De stad heeft een kernfunctie voor het Noorden als het gaat om wonen, werken en winkelen. Waarom niet ook recreëren. De bereikbaarheid is goed en het zomeractiviteitenniveau zoals de Meikermis, Swinging Groningen, Noorderzon, Bommen Berend, Beach Volley competitie enz. is hoog. Het festival voor historische binnenschepen welke volgend jaar in de stad wordt georganiseerd kan een opmaat zijn voor de start van waterrecreatie. Laat de mensen zien wat Groningen op dit gebied te bieden heeft.

Ook zijn er naar ons inzicht voldoende mogelijkheden om de samenwerking met de Gemeente Delfzijl uit te breiden voor wat betreft Delfsail. Bijvoorbeeld door tussen de edities een ´kleintje Delfsail´ te organiseren.

Wil je echt op de kaart komen als stad voor de watersporttoerist, dan is het niet meer dan vanzelfsprekend dat er jaarlijks een Watersportweek of een ‘vlaggetjesdag’ in en om de stad Groningen wordt georganiseerd. Werk hierbij samen met alle watersport gerelateerde clubs, Groningen promotie, ondernemingen en de lokale media. Dit kan vergezeld worden door een waterrecreatiebeurs in Martiniplaza. De bezetting van het artiniplaza is dalend en kan zeker in de zomer wel een publiekstrekker gebruiken. In het verlengde hiervan is het te overwegen om, net als veel andere watersportplaatsen, een ´opening van het seizoen´ te organiseren. Op een feestelijke manier wordt in het voorjaar de jachthaven geopend, de zeil- roei-, duik-, en zwemverenigingen kunnen zich presenteren.

De ´kleine´ watersport kan worden gepromoot door het organiseren van toertochten en wedstrijden in en om de stad Groningen. Een roeiwedstrijd midden in het centrum zal een unieke gebeurtenis zijn dat veel publiek kan trekken. Vaak wordt bij promotie van Groningen gedacht aan de rest van Nederland. Het imago van onze provincie en de stad liet te wensen over en dat moest verbeteren. Een goede zaak. Maar in het buitenland heeft Groningen veelal niet eens een imago. Het is domweg niet bekend. Hierin moet verandering worden gebracht. Neem een voorbeeld aan Belgische steden als Gent en Brugge, of kijk naar Maastricht dat zich een ´Europese´ stad noemt. Promoot Groningen niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland. Alle mogelijke promotiemiddelen kunnen daar bij helpen.

In een voorstel aan de gemeenteraad van 22 mei 2000 werd voor de promotie van watersport in de stad de aanbeveling gedaan om een brochure te ontwikkelen ´Varen in Groningen´. Voor zover bekend is deze brochure er nog niet. Gezien het bovengenoemde is het tevens te overwegen om ook een Duitse en Engelstalige versie hiervan te maken.

Naast adverteren lijkt het D66 een mogelijk om toerisme te bevorderen door het aanbieden van pakketreizen. Dit kan in samenwerking met reisorganisaties. Hierbij kan worden gedacht aan het huren van een open boot in combinatie met enkele hotels cq campings of bijvoorbeeld bezoeken aan de Groninger Borgen. Ook rondom Noorderzon en Swinging Groningen kunnen pakketten worden aangeboden inclusief toegangskaarten voor optredens. Bij Swinging Groningen kan dan ook nog worden gedacht aan een podium op het water.

Samenwerking

Stimuleer verenigingen om nauwer samen te werken. Het grote aantal verenigingen in de stad maakt dat er een levendige sportcultuur heerst. De al eerder genoemde duikclubs, roeiverenigingen, kanoverenigingen en de zeilverenigingen werken echter voor een groot deel niet met elkaar samen. Mede hierdoor is het voor de gemeente moeilijk om schaalvergroting en coördinatie van de faciliteiten te realiseren. Op dit moment heeft de gemeente een goed contact met de waterskivereniging voor het vinden van een nieuwe plek. Het kan echter van belang zijn om hier ook de duikverenigingen en zeilverenigingen bij te betrekken zodat deze niet in elkaars vaarwater geraken. Binnen Meerstad is het wellicht realiseerbaar dat de genoemde clubs een gezamenlijke locatie delen met een gezamenlijk onderkomen.

Ook de coördinatie van watersport en recreatieactiviteiten tussen stad en provincie zijn van belang. Recreatie en sport zijn binnen het gemeentelijk en provinciaal apparaat op verschillende afdelingen vertegenwoordigd. Wij stellen voor om Marketing Groningen specifiek een opdracht te geven de promotie van waterrecreatie te verstevigen. Marketing Groningen kan actief meedenken met en participeren bij planontwikkelingen. Tevens kunnen zij fungeren als een duidelijk loket naar alle belanghebbenden. Door het opstellen van een nieuwsbrief waarin de activiteiten van deze groep en de belanghebbenden gemeld worden kan een optimale communicatie worden bewerkstelligd zal het gezamenlijke doel makkelijker kunnen worden bereikt. De gemeente dient een rol te hebben als initiator, het bedrijfsleven en de verenigingen en andere belanghebbenden dienen echter een belangrijke rol te spelen bij de verdere invulling.

Op verschillende plekken in de stad worden bedrijventerreinen gerenoveerd. Het is goed mogelijk op één van deze plekken een bedrijvenconcentratie te realiseren op het gebied van watersport. Te denken valt aan botenverhuur, verkoop, jachthaven, water en dieselfaciliteiten, een werf en een winkel in watersportbenodigdheden. Ook kan gedacht worden aan een jachtbouwer.

Tot slot

Groningen is groot geworden door het water. Een ieder zal daarom ook beamen dat Groningen een stad moet zijn voor schippers. De beroepsvaart van vroeger is grotendeels verdwenen ten gunste van vervoer over de weg en het verplaatsen van de industrie naar locaties buiten de stad. De recreatieve vloot neemt echter jaarlijks flink toe.

D66 Groningen-stad heeft geconstateerd dat in het verleden veel gesproken en geschreven is over mogelijkheden voor de ontwikkeling van het watersporttoerisme in Groningen. Tot het opzetten van een speciaal beleid, laat staan de uitvoering hiervan, is het echter niet gekomen. Onze fractie vindt dat het tijd wordt om hierin verandering te brengen. D66 heeft in deze nota het college daarom een groot aantal concrete ideeën aangedragen om het al jarenlang gewenste imago van watersportgemeente te kunnen verkrijgen.

Wij realiseren ons dat dit niet geheel op korte termijn realiseerbaar is, zeker niet wanneer het gaat om grote infrastructurele projecten. Daarom bevat deze nota, naast een aantal adviezen om op lange termijn een beter watersportklimaat te creëren ook een groot aantal makkelijk te realiseren ideeën om het watersporttoerisme te bevorderen. Wij hopen dat het college deze ideeën ter harte neemt en voortvarend van wal steekt met de uitvoering ervan.

Wij zien u op het water!

{moscomment}