Sterke stad, actieve stadjers

woensdag 29 oktober 2003

We bespreken vandaag de update van de Stadsvisie. De visie strekt zich uit over een periode van zes jaar. Dat is de lange termijn. Het is echter onvermijdelijk om de plannen voor de kortere termijn aan te halen. Volgens D66 dreigt de lange-termijn visie van het College op een aantal punten te struikelen over de aanpak op de korte termijn. Aan de globale doelen van de stadsvisie zal het College zich geen buil vallen. Een stad met meer werk en minder werkeloosheid, waarin iedereen meedoet en geïntegreerd is. Een stad die zich tegelijkertijd duurzaam ontwikkeld, die bruist op cultureel gebied, een gezonde stad met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een voortreffelijk woonklimaat, een schone, veilige stad met op de koop toe nog eens een stadhuis in het hart van de stad. Wie wil daar niet wonen? Allemaal mooie doelen. Gelukkig heeft het College deze doelen meer dan in de voorgaande stadsvisie uitgewerkt tot meetbare plannen. D66 is daar ook gelukkig mee. En in veel van de uitwerkingen van de globale doelen kan D66 zichzelf vinden.

Zoals de titel van ons verkiezingsprogramma ook luidde: Leven in Groningen - met een uitroepteken erachter - leggen wij de nadruk op de economische kracht en de levendigheid van Groningen. Levendigheid in veel opzichten. De titel van de Stadsvisie spreekt ons wat dat betreft zeer aan. D66 legt in deze bijdrage de nadruk op de actieve deelname door alle stadjers, op eigentijds bestuur, op onderwijs en cultuur en op welzijn in de wijken. Wij pleiten voor een levendige stad, niet alleen in het centrum maar vooral ook in de wijken. Waar mensen wonen waarvan we het liefst zien dat ze allemaal volop deelnemen aan de maatschappij, in hun werk, hun vrije tijd en in contacten met anderen. Velen kunnen het op eigen kracht, anderen hebben ondersteuning nodig. Wat D66 betreft spelen daarin reïntegratie- en welzijnsbeleid een centrale rol.

Op het gebied van werk heeft D66 er vertrouwen in dat we er met deze gemeenteraad uitkomen. De discussie over de nieuwe Wet Werk en Bijstand en gesubsidieerde arbeid wordt lastig, maar wij constateren bij iedere partij aandacht voor zowel effectief reïntegratiebeleid als de positie van langdurig werklozen. Effectief reïntegratiebeleid is misschien wel juist aandacht voor die zwakkere. Reïntegratiebeleid is niet compleet zonder preventie van werkloosheid onder jongeren en aandacht voor de vraagkant van de arbeidsmarkt, het aantal arbeidsplaatsen. Ook hier is het college duidelijk over zijn inzet en D66 ondersteunt deze.

Waar D66 moeite mee heeft, is de uitvoering die het college koppelt aan de visie op welzijn. Het college wil de inzet van sociaal-cultureel werk in de wijkvernieuwingsgebieden vergroten. Daar is niets mis mee. Laten we echter niet vergeten dat die “visie” samengaat met bezuinigingen en het terugbrengen van het aantal voorzieningen in de komende jaren. Door te spreken van een basisniveau met extra activiteiten voor probleemwijken, wekt het college de indruk dat er sprake is van een verbreding van het welzijnswerk. In feite is er sprake van een versmalling, want bezuinigen op overhead kan niet en dus zal er moeten worden gesneden in bestaande voorzieningen.

Het College laat na onderzoek weten dat voor de buurtcentra en welzijnsaccommodaties in de wijken 6 ton extra nodig hebben. Het College wendt daar niet de in het Collegeprogramma toegezegde vijf ton voor aan en snijdt in het aantal accommodaties. Tegelijkertijd besluit het College op Wing te bezuinigen. Een dubbele slag voor het sociaal-cultureel werk, aldus D66. D66 kan dat niet verantwoorden, zeker niet in een tijd waarin de vraag naar welzijn stijgt. Economisch gaat het minder, allochtonen staan onder toenemende druk om te integreren en de effecten van de vergrijzing zijn nog nauwelijks te overzien. Het zijn dit soort voorstellen die de mooie ambities van de Stadsvisie kunnen doen struikelen.

Want wat komt er allemaal af op de Welzijnssector: de herstructurering van de accommodaties; de aanpassingen van de besturingsmethodiek en de betrokkenheid van de buurt; de problematiek rond de vraagsturing en partners in Welzijn; de nieuwe visie op het netwerk rond het jeugdbeleid waar de PvdA terecht om heeft gevraagd, dit ook in relatie tot de toekomst van Simplon; D66 onderschrijft de noodzaak tot herijking. Een betere verdeling en spreiding van het aantal accommodaties is voor ons bespreekbaar. Wij vinden het alleen van de zotte dat een dergelijke operatie samenvalt met een bezuinigingsprogramma. Voor een groot deel is de gemeente op dit terrein afhankelijk van vrijwilligers. Wat vragen we allemaal van hen? Het gaat te snel, er moet te veel tegelijkertijd en er moet op de koop toe geld ingeleverd worden. Deze operatie kan zeer negatieve gevolgen hebben.

D66 is blij met de aandacht voor onderwijs, voor kennisinstellingen en voor bedrijvigheid rond kennisontwikkeling en de ontwikkeling van kennistoepassing. Het is terecht dat het College daarop inzet. Het stadsbestuur kan zich sterk maken door te investeren in onderwijs. De aandacht voor het VMBO verdient onze volle ondersteuning. Dat is noodzakelijk. Het recente werkbezoek leerde ons dat Enschede ons ver voor is. Daar wordt de kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt waar veel jongeren in tuimelen op een slimme manier overbrugd. Wij bezochten een scheepswerf, een restaurant, een assemblagebedrijf. Het waren plaatsen waar jongeren die voor het normale onderwijs ten minste op korte termijn verloren gingen. Ze leerden werken volgens een dagritme. Vroeger zouden ze uit beeld zijn verdwenen. D66 vindt dat wij dit type projecten voor jongeren ook in Groningen mogelijk gaan moeten maken. Wij vragen de wethouder om hier werk van te maken.

Wij vinden het spijtig dat het College de ambitie om te komen tot vijftien Vensterscholen vooralsnog heeft laten varen. De raadsfracties die een paar weken geleden aanwezig waren bij een werkbezoek aan de Vensterchool in Selwerd/Paddepoel/Tuinwijk, konden met eigen ogen zien hoe investeren in zowel de breedte als de diepte loont. Het kinderwerk binnen de Vensterschool is tot bloei is gekomen en bereikt juist die kwetsbare doelgroep waar we ons zorgen over maken. Het is natuurlijk heel mooi dat het College in de Sociale Pijler de Vensterschool omarmt en het belang keer op keer onderstreept, maar wat betekent dit voor het vervolg? Waarom zou de herstructurering van de sociaal-culturele accommodaties niet kunnen leiden tot een uitbreiding van het aantal Vensterscholen? De wethouder zoekt immers naar een meer efficiënte en effectieve aanpak.

D66 steunt de stevige inzet in deze Stadsvisie op cultuur. Cultuur is wat een stad tot een stad maakt. Creativiteit is ook de basis voor een sterke economie, voor een zich voortdurend ontwikkelende stad. De adviescommissies schreven een positiefkritische reactie op de uitgangspuntennota voor de nieuwe kunstennota. Ze benadrukten dat de scoop wel wat breder mag zijn. Net als de uitgangspuntennota waarderen de commissies de autonome positie van de kunsten. Maar de commissies wijzen tegelijkertijd terecht op de sectoroverstijgende rol van de gemeente. En daar ligt een waardevolle suggestie voor de nieuwe nota. Ook zonder de bemoeienis op de inhoud te voeren kan het College door gericht beleid stimuleren dat de rijkdom van de cultuursector van positieve van invloed is op andere sectoren in de stad. Dit vraagt om een actieve rol als opdrachtgever. Kortom, het wachten is dus op een cultuurnota die niet alleen een kunstennota is. Ik denk dat het College het afgelopen weekend met de opdracht aan Theo Loevendie al een mooi voorbeeld gaf van die actieve sturende kracht van de overheid. In Amsterdam vraagt het College expliciet aan kunstinstellingen om aan te geven hoe zij kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de stad. Amsterdam geeft daarmee uitwerking aan het streven naar een integratie van cultuurbeleid in de sociale, ruimtelijke en economische planning van de stad. De Groningse commissies geven aan de plannen van instellingen ook op dit punt te willen toetsen. Ik denk dat die aanvulling een versterking kan betekenen voor de zowel de stadsvisie als voor de cultuurnota..

Een onderwerp dat helemaal uit de stadsvisie lijkt verdwenen, is ICT. Wij gingen er vanuit dat de uitbreiding van onze digitale infrastructuur een speerpunt van het college zou zijn. Hebben wij ons daarin vergist? D66 pleitte al bij de Voorjaarsnota voor meer aandacht voor de maatschappelijke toepassingen van ICT. Met name over de digitale trapveldjes maken wij ons zorgen. Eind dit jaar loopt de landelijke subsidie af. Ligt er een plan klaar om de toekomst van de ruim 30 trapveldjes in onze stad veilig te stellen? Welke rol speelt ICT eigenlijk in het welzijnswerk in de wijk? Wij verwachten hier van het college een voortrekkersrol. Dat het college die rol wel in zich heeft, blijkt als ik de burgemeester citeer, hier aan het woord als voorzitter van de Commissie Toekomst Overheidscommunicatie: “Internet biedt gouden kansen voor een meer transparante overheid, voor een meer interactieve manier van beleidsontwikkeling.” En dat brengt ons op de relatie tussen Stad en Stadhuis.

D66 kan zich vinden in het streven om eerst maar eens de stroom aan telefoontjes en brieven op tijd te beantwoorden. Dit zal veel aan het vertrouwen van burgers bijdragen. Maar van een stadsvisie verwachten wij meer. Wij lezen niets over de uitbreiding van digitale dienstverlening, niets over de onvrede van veel burgers over inspraakprocedures, niets over interactief beleid, niets over een nieuwe visie op bewonersondersteuning. Er moet echt meer lijn, meer richting komen in het interactief beleid dat dit College voorstaat. Wat bedoelt u nu precies en hoe stimuleert u de organisatie om meer te doen dan populaire slogans te plakken op ouderwetse beleidstrajecten? Waarom introduceert u nu niet op eigen initiatief de interactieparagraaf zodat u zelf, maar ook de gemeenteraad bij elk beleidsvoorstel kan nagaan welke stappen uw medewerkers hebben gezet?

Tot slot nog iets over een bijzondere groep burgers van deze stad: de dak- en thuislozen. In 2006 is er niet een meer op straat, beweert het college. Ik zie wethouder Paas al tussentijdse tellingen houden. In mijn fractie werd onmiddellijk de associatie gelegd met Groot-Brittannië waar ze de dag voor zo’n telling tenten op straat neerzetten. Niemand die die dag geen dak boven z’n hoofd had. D66 vindt net als het college dat deze burgers recht hebben op een beter bestaan, maar stuit het geformuleerde doel in deze stadsvisie tegen de borst. Waarom niet meer woonruimte ten doel gesteld of vroeger ingrijpen bij jongeren bij wie het mis dreigt te gaan? Waar is een visie op de integratie van mensen met een psychiatrische stoornis in de samenleving? D66 zou daar aan willen werken, niet aan een straatbeeld waarin geen zwerver meer voorkomt. Onvoldoende mensen beseffen dat de scheidslijn tussen een dakloos en een “normaal” bestaan soms maar heel dun is. In Arnhem en Den Bosch proberen ze daar op een heel aardige manier wat aan te doen: daklozen geven voorlichting op scholen of nemen je mee op een stadswandeling voor de VVV. Een dergelijke benadering spreekt D66 meer aan dan bijvoorbeeld een bedelverbod.

Ik kom tot een afronding. D66 kan zich in grote lijnen vinden in deze actualisering van de stadsvisie. Wij onderstrepen het belang van een stevige inzet op werk en economische ontwikkeling, op onderwijs en op cultuur. D66 vreest echter dat de gevolgen van de conceptbegroting voor het komend jaar gaan zorgen dat het college de strijd voor een betere kwaliteit gaat verliezen in de wijk. Welzijn in de wijk is de basis voor participatie en dus ook voor reïntegratie. De overspannen herijkingsambities op het gebied van Welzijn kunnen in samenhang met de overhaast doorgevoerde bezuinigingen de stadsvisie ernstig ondergraven. Vooral op het gebied van ICT en stad en stadhuis verwachten wij meer ambitie van het college. ICT en interactief beleid. Het zijn instrumenten - geen doelen op zich - maar op de juiste manier ingezet kunnen ze in bijdragen aan de kwaliteit van beleid en dus aan de kwaliteit van het leven in deze stad.

Thomas van Dalen