Wat is leuker: politiek of kunst? Vraag het aan een willekeurige bezoeker van Noorderzon en hij kiest voor het tweede. Kunst is leuker dan politiek en als politiek te vermakelijk wordt dan is dat geen goed teken. Wie verstrooiing opgeeft als reden om een festival te bezoeken wordt zelden voor oppervlakkig versleten. Want waarom bezoekt iemand Noorderzon? Omdat Noorderzon de zomer langer maakt. Veel lol hebben, terwijl je al weer thuis bent en het werk roept.

Wie in de politiek wil om lol te hebben komt van een koude kermis thuis. Politiek is de wereld waarin doelen en streefcijfers worden toegekend. Acties zijn altijd intentioneel en woorden kennen zelden meer dan een betekenis.

Misschien is het deze tegenstelling die maakt dat politici het vaak bar moeilijk hebben met kunst. Want wat is nu eigenlijk het doel van kunst? Is het goed voor de sociale infrastructuur? Heeft het de emancipatie van achtergestelde groepen tot doel? Vergroot kunst de leefbaarheid of betalen wij voor kunst om de economische positie van de stad te versterken? Met achter studeertafels verzonnen criteria wordt geduwd en getrokken aan de kunstenaar die vroeg of laat gek wordt van al dat gezever en gezeur. Want dan treedt een nieuwe wethouder aan en dan ben je als kunstenaar plotsklaps cultureel ondernemer. Of je bent allochtoon en je wordt op een willekeurig moment in je bestaan gespot door de gemeentelijke interculturele cultuurconsulent.

Vernieuwing was de laatste jaren het toverwoord waarmee de overheid probeerde om het niet te vatten cultuurveld in de klauwen te krijgen. Een goed voorbeeld is de discussie over de laatste stedelijke cultuurnota. De gemeenteraad voerde een diepserieus debat over het vernieuwend karakter van de kunst van Groningen. De wethouder van cultuur stelde voor om het gezelschap Musica Antiqua Nova van de gemeentelijke subsidielijst te schrappen. Want een stichting die tot doel heeft om de middeleeuwse muziek op een podium te brengen kan natuurlijk onmogelijk vernieuwend genoemd worden. Kan het grappiger?

Ja. Er zijn kunstenaars die begrijpen dat politici graag met begrippen aan de haal gaan en die er een spel mee spelen. Toen de succesvolle jazzformatie Houdini weer eens een album uitbracht was ze de beleidsmaker net een stapje voor. Ze voegde aan de harmonische en superswingende melodieën een experimenteel piep-en-kraak-nummer toe, speciaal voor de beleidsmakers. Daarmee toonden ze heel mooi de kunstmatige werking van gesubsidieerde vernieuwing in de jazzmuziek. Want wat is de intrinsieke waarde van 't eenzame woordje nieuw?

Wie denkt dat Noorderzon zo nieuw is heeft het mis. Het bestaat al sinds 1991. En de basis werd al in de verre jaren zeventig gelegd. Kortom, Noorderzon is stokoud. Toch is geen Groninger politicus ooit op het idee gekomen om aan de subsidiekraan van Noorderzon te draaien. Hoe kan het dat dit festival geen strobreed in de weg is gelegd? Omdat Noorderzon een autonoom en eigenzinnig leven leidt. En omdat vernieuwing als beleidscriterium een dom instrument is. Kunst laat zich niet kunstmatig vernieuwen, het heeft een eigen dynamiek. Laten we daarom vandaag het einde aankondigen van de beleidsmatige vernieuwing, want die vernieuwing is passé. Levende kunst is voor geen gat te vangen. Laat de Noorderzon over Groningen schijnen: nu en tot in de eeuwigheid. Amen.

Thomas van Dalen, donderdag 15 augustus 2002