In de notitie ‘Stad en Stadhuis’ die afgelopen vrijdag per koerier bij ons werd bezorgd stelt het college dat de logica van de burger voor de gemeente richtinggevend moet zijn. Ik vind dat een belangrijke uitspraak, die ik graag zou relateren aan de begroting die wij vandaag bespreken. Want wat zouden wij als volksvertegenwoordiging waard zijn wanneer wij niet in staat zouden zijn om door de ogen van de inwoners van deze stad te kijken. Als wij niet de vraag als uitgangspunt zouden kunnen nemen: wat zijn de concrete gevolgen van deze begroting voor het leven in de stad? Denken vanuit de logica van de burger. Ik denk dat het College daar een heel slim uitgangspunt lanceert. Iets wat van belang is voor het College, maar misschien nog wel sterker voor de raad. Want wij horen op z’n minst de ambitie te hebben om de ogen en oren en ieder geval de stem van de stad te zijn.

De nota Stad en Stadhuis, die kort voor deze raadsbehandeling werd afgeleverd bevat veel meer interessante uitspraken, die het nadenken over de rol die wij binnen en buiten dit huis spelen stimuleren. Er wordt een aantal dilemma’s geschetst waar wij in de komende jaren een antwoord op zullen moeten formuleren. Het voorstel leent zich voor een breed raadsdebat en ik hoop dat wij dat alsnog zullen voeren op korte termijn. Dit onderwerp kan in de marge van dit begrotingsdebat geen recht worden gedaan. Het zal ook om die reden zijn dat het stuk nu op veel punten niet verder gaat dan de probleemstelling en dat de concrete uitwerking voor het komende jaar zich zal beperken tot de telefonische en de schriftelijke bereikbaarheid. Een uiterst belangrijke stap, maar een eerste stap. Het terugwinnen van vertrouwen van burgers – dat zal ook het college zich realiseren - vergt meer dan dat. De toekomst is gelegen in meer verandering en verbetering. Wij hebben eerder gevraagd of het college de interactieparagraaf wil invoeren en of het college een stuk wil presenteren waarin de verschillende instrumenten voor interactief beleid in samenhang behandeld worden, zodat ad hoc keuzes kunnen worden vermeden en een consequente koers de kwaliteit en de geloofwaardigheid van het bestuur van deze stad kan versterken.

Ook de invoering van het dualisme heeft alles te maken met de relatie tussen Stad en Stadhuis. De mate waarin raad en college zich van elkaar los kunnen maken is voor een groot deel bepalend voor de kwaliteit en de geloofwaardigheid van het bestuur. De vraag is of we al behoorlijk op dreef zijn hiermee. De politieke lijn die de PvdA-fractie presenteerde tijdens de commissievergadering en de inhoudelijke en gepassioneerde discussie over de begroting in de commissie was hartveroverend. En het is niet alleen omdat de kern van de opvatting grote gelijkenis vertoonde met die van D66. De club van Marjo van Dijken – die wij van harte mogen feliciteren met haar kandidatuur voor de kamer - liet voor even klip en klaar zien met welke idealen en voor welke mensen ze hier zit. En het doet ronduit genoegen op zo’n gedreven manier het debat te kunnen voeren. Wij weten inmiddels allemaal dat afgelopen vrijdag door de vier coalitiepartijen een afzonderlijk overleg is gevoerd over deze vrijbuiterij in het licht van de klassieke coalitie. Ook zagen wij de optocht van wethouders arriveren op de bovenste verdieping van het stadhuis. Het hangt af van dit debat of de geloofwaardigheid na dit aanvankelijk authentieke optreden overeind blijft. Over onze andere progressieve vrienden in het College zeg ik liever niets. Het beeld dat binnen en buiten deze raad bestaat is dat het college daar nu elke maandagavond de scepter zwaait.

De begroting is het hoogtepunt of het dieptepunt, in ieder geval een van de belangrijke momenten in het politieke jaar. Het is het moment waarop wij in staat zijn om een oordeel te geven over de beleidskeuzes die het College voorstaat en de bijbehorende de financiële kaders. D66 is van oordeel dat dit College technisch gezien een keurige begroting presenteert. U zult ons weinig horen zeggen over de financiële koers van het College in algemene zin. Onze kritiekpunten richten zich op de visie, de doelen en de daarbij gekozen methode. Met andere woorden: hoe wordt degelijk financieel beleid gecombineerd met inhoudelijke bloei, welke middelen zet men in het een met het ander te laten samengaan? Bij de bespreking van het Collegeprogramma hebben wij aangeven dat het voor ons onvoldoende helder was wat dit college – anders dan de getalsverhoudingen – bij elkaar brengt of bij elkaar houdt. Deze begroting maakt het niet gemakkelijker. Wij hebben naast een boel te bekritiseren elementen in de collegeplannen – zoals Diftar, sloop van de Oosterpoort, de bouw van een nieuw cultuurcentrum – mooie dingen gelezen over peuterspeelzaalwerk, over bibliotheken, vensterscholen en over het investeren in de sociale structuur van de wijken. En het is juist op dit kwetsbare en mooie sociale terrein – waar het College grotendeels afhankelijk is van derden, van professionele, maar niet commerciële stichtingen en van veel vrijwilligers, waar de pijn van de financiële keuzes van dit colleges het meest op drukt. Om een verhoudingsgewijs laag bedrag op tafel te brengen wordt op de foute plek gesneden. Een zwaar demotiverend signaal en een ontregelende werking gaat uit van de korting op de loon- en prijscompensatie van de gesubsidieerde instellingen die de mooie sociale doelen van het College waar moeten maken. Het College lijkt geen idee te hebben van de gevolgen van deze operatie. Voorzitter: D66 wil niet de rol spelen van de geblinddoekte hersenchirurg.

Als we teruggrijpen op de notitie ‘Stad en Stadhuis’ en de stelling dat de logica van de burger voor de gemeente richtinggevend moet zijn kom ik tot het volgende. De gemeente staat er prima voor. We steken 565.000 euro structureel in Marketing Groningen en 200.000 incidenteel, we investeren tonnen in het Borg-systeem en voor de schoonmaak van de straat. Er worden plannen gepresenteerd voor grootschalige binnenstadsprojecten die miljoenen euro’s gaan kosten waar de markt niets aan meebetaalt. En tegelijkertijd worden 234 sociale en culturele instellingen en organisaties in de stad gekort op hun accres. Daarnaast leveren we fors in op de Vensterschool Vinkhuizen, op de JJT’s en op het peuterspeelzaalwerk - en de bibliotheekfilialen in de zwakke wijken en zo nog meer – op die punten doet D66 mee met de moties die de door de PvdA zijn aangekondigd. Kortom, de lijn is: de stadjers leveren in op de kwaliteit van sociale en culturele voorzieningen, maar ze betalen wel voor een hogere OZB. We betalen meer en we krijgen minder.

Naast het feit dat de voorgesteld korting op het accres in politiek opzicht – denk aan het collegeprogramma en de verkiezingsprogramma’s – niet te plaatsen is vindt D66 de morele dimensie van het voorstel van groot belang. Het CDA veerde op toen ik dit woord in de commissie lanceerde, want die partij claimt – in ieder geval landelijk - nog steeds het primaat in het debat over de moraal. En ik had dan ook van de partij die het middenveld zo hoog heeft, verzet verwacht tegen deze korting die voor de instellingen uit de lucht komt vallen. De vraag is: is het redelijk en moreel acceptabel om de problematiek binnen een dienst te verhalen op externe samenwerkingspartners die jarenlang trouw met je samenwerken, en waar je ook nog eens van afhankelijk bent als het gaat om het realiseren van sociale doelen? D66 vindt dat je dat niet kunt maken. Om met de demissionair premier te spreken: "fatsoen moet je doen!" Voorzitter, wij hebben geen begrip voor deze keuze om te korten op het accres. Wij zullen met onder andere de Christenunie een motie indienen om dit punt in de begroting te corrigeren.

Ik kom op het Sociaal Structuur Plan. Dit plan is bedoeld om structuur te brengen in de sociale ambities, maar we kunnen net als vorig jaar concluderen: er zit te weinig structuur in het Sociaal Structuurplan. En om dan als een kip zonder kop door te gaan met uitvoering, dat kan niet. Dat er bezuinigd moet worden op het SSP zoals het er nu ligt staat voor D66 als een paal boven water. Wij steunen in dat opzicht de lijn die het College uitzet. Een belangrijke vraag is: hoe heeft het zo kunnen zijn dat het in het afgelopen jaar niet gelukt is om de financiële operatie samen te laten gaan met een inhoudelijke prioritering? Wij wisten vorig jaar al van het gebrek aan structuur en aan scherpe doelen? Waarom dan nu alleen een pragmatische operatie gepresenteerd? Wij wisten dat het ontbrak aan een doelstelling; dat er onvoldoende prioriteiten waren gesteld, dat politieke en ambtelijke verantwoordelijkheden door elkaar liepen en dat het ontbrak aan een duidelijk meerjarenraming. Omdat we zo niet door kunnen gaan met geld uitgeven zullen wij de lijn van het College steunen, maar wij willen daarvoor wel de garantie dat wij op korte termijn in deze Raad de kaders kunnen stellen als het gaat om de manier waarop de nieuwe structuur aangebracht gaat worden. Een structuur die meer maakt van het SSP dan een mooie, maar weinig bestuurbare projectencarrousel. Wij dienen daartoe een motie in.

In de cultuursector is D66 bevreesd voor een opeenvolging van ad hoc beslissingen. Het Museum voor Mens, Natuur en Wetenschappen werd afgeblazen. Het stripmuseum, wordt doorgezet, maar het is onzeker of dat geen stropmuseum wordt. En ondertussen opent het college bij de behandeling van de Tweede Fase van de Grote Markt alvast een discussie over het Centrum van Geschiedenis. Het debat over de culturele verkenningen wordt ondertussen in het Forum gevoerd en niet in de Raad. Vertel ons: welke lijn staat u voor? Mogen wij ons daar als Raad ook over uitspreken. Wij hebben gezien dat u wilt doorpakken met het Natuurmuseum. D66 vindt de aanzet die u ons presenteerde mager. Het museum wordt omgebouwd tot een milieueducatiecentrum. Milieueducatie is een mooi doel, maar hoort zo’n centrum nu direct onder de gemeentelijke vleugels? Het CDA vindt van wel en greep de eerste bespreking aan om het programma voor de eerste jaren al even te vullen. Straks gaan we in deze raad nog de exposities van het Groninger Museum vaststellen. Kan het College aangeven waarom de nieuwe visie op het natuurmuseum niet is gerelateerd aan de ambities die u heeft met het bezoekerscentrum in Beijum? Wij adviseren u om een discussie te voeren over musea in deze stad en dan definitief te bepalen dat musea in deze stad op zichzelf horen te staan en dat een museum niet direct onder de gemeentelijke vleugels thuishoort. Een modern, sterk museum is zelfstandig. Wij hebben eerder aangeven dat wij in het duister tasten over het museumbeleid van dit college. In de commissie gaf wethouder Dekker aan dat ze wel tegemoet wilde komen aan de wens van de raad. Maar omdat eerdere moties door uw College werden genegeerd lijkt het ons – samen met de Christenunie - geen overbodig luxe om dit opnieuw met een motie te onderstrepen.

Tot slot voorzitter, wethouder Dekker sprak bij de commissie haar verbazing uit over de aandacht die uitging naar de bezuinigingen op het accres. Ik vond het een opmerkelijke uitspraak waarvan ik hoop dat-ie niets zegt over afnemende politieke ambitie. Ik kan mij eerlijk gezegd niet voorstellen dat een zeven maanden durend verblijf in een collegekamer het politieke brein in dat opzicht zo snel aantast. Wat in ieder geval niet is aangetast, in tegendeel zelfs, is haar vermogen om een degelijke financiële huishouding te voeren. Al valt op de begroting zelf op te merken dat hij heel veel punten niet uitblinkt in helderheid als het gaat om de formulering van doelstellingen en producten. D66 wil dat de toekomstige productbegroting aan de SMART-criteria gaat voldoen. Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden. Gelukkig heef de Raad zelf de gelegenheid om de eisen voor de nieuwe programmabegroting te stellen. Wij zullen die gelegenheid aangrijpen om de begroting in dat opzicht te verbeteren.

Thomas van Dalen, woensdag 13 november 2002

De Raad van de gemeente Groningen in vergadering bijeen op woensdag 13 november 2002 besprekend het voorstel inzake gemeentebegroting 2003

Overwegend dat:

• Het museum voor Mens, Natuur & Wetenschappen is afgeblazen;
• Het natuurmuseum op de schop gaat;
• Het stripmuseum nog in ontwikkeling is;
• Een plan circuleert voor een Centrum van Geschiedenis;
• De Raad bij meerdere gelegenheden heeft gevraagd om een integrale visie op de toekomst van de Groninger Musea.

Van mening dat:

• Het nog steeds van belang is dat er een samenhangende visie komt;
• Het gezien de ontwikkelingen op het museumvlak van belang is dat het college een gedegen toekomstvisie expliciteert;
• De Raad zich hier over moet hebben kunnen uitspreken;
• Het hoog tijd is dat het College een samenhangende en brede visie presenteert op de toekomst van de Groninger Musea;

Besluit:

• Het College opdracht te geven om voor de tweede helft van 2003 een visie te presenteren op de toekomst van de Groninger Musea, waarop de Raad zich hierover kan uitspreken.

En gaat over tot de orde van de dag.

Thomas van Dalen (D66) Inge Jongman-Mollema (CU)

De Raad van de gemeente Groningen in vergadering bijeen op woensdag 13 november 2002 besprekend het voorstel inzake gemeentebegroting 2003

Overwegend dat:

• Het Sociaal Structuur Plan als beleidsinstrument tot nu toe onvoldoende functioneert;
• De huidige opzet van het Sociaal Structuur Plan de Raad onvoldoende grip geeft om het College te controleren op resultaat;
• Het College voornemens is om doelen en instrumenten aan te scherpen, een en ander verwoord in de notitie aanscherping sociaal structuurplan.

Van mening dat:

• Het Sociaal Structuur Plan van groot belang is voor de realisatie van de ambities van deze Raad.
• De Raad kaders moet kunnen stellen waar het gaat om de doelen en het instrument Sociaal Structuur Plan.

Besluit:

• Het College opdracht te geven in de eerste maanden van 2003 een uitwerkingsvoorstel te presenteren van de nota ‘aanscherping sociaal structuurplan’ zodat de Raad zich daar over kan uitspreken.

En gaat over tot de orde van de dag.

Thomas van Dalen (D66)