OZB, welzijnswerk, Simplon en inflatiecompensatie van instellingen. Deze punten heeft D66 nadrukkelijk aan de orde gesteld in het debat over de begroting 2005. Een verhoging van 3,2% OZB kan niet zonder de burger uit te leggen waarom. D66 vroeg om opheldering. De aardbeving van WING nauwelijks achter de rug en nu alweer bezuinigingen op welzijnswerk? D66 wil eerst maar eens een discussie welk welzijnswerk Groningen nodig heeft. Een jongerenpodium waar welzijnswerk en cultuur samen komen? Dan handen af van Simplon. D66 maakte zich sterk voor het behoud van de subsidie voor Simplon. Een instelling die jaar na jaar dezelfde kwaliteit aflevert? Zorg dan dat de inflatiestijgingen worden gecompenseerd. D66 wil een indexeringcompensatie om deze rucksichlose korting van tafel te krijgen.

Bijdrage D66 over de begroting 2005, gemeenteraad woensdag 10 november 2004

Nederland lijkt zich al jarenlang voor de gek te houden. Lees de buitenlandse commentaren op de moord op Theo van Gogh. Zelf heb ik ook het gevoel dat het land waarin ik ben opgegroeid niet meer bestaat. Denk ook niet dat het terug zal keren. Maar de correctie van dat zelfbeeld kan niet tot somberheid of inactiviteit leiden. Het is volgens D66 juist een keihard motief tot herwaardering van democratische principes en vooral ook de bereidheid om er consequenties aan te verbinden. Dat betekent: hard optreden tegen rabiate gekken, de vrijheid van meningsuiting verdedigen en bescherming bieden aan burgers die zich aan de wet houden. Jan Kuitenbrouwer schreef in de Volkskrant: "Te veel repressie van ontoelaatbare ideeën en te weinig repressie van ontoelaatbaar gedrag." Ik denk dat hij gelijk heeft. Koen Schuiling schreef er ook een mooi stuk over. Dat is een radicaal andere houding dan de liberale schepen Ludo van Campenhout van Antwerpen die in navolging van het Vlaams Blok een aantekening vroeg bij de Stadsdichter, omdat het om een Palestijn ging. Hij schrijft zelf op de VLD-site dat hij op dat moment Ramsey Nasr niet kende en dat hij nog nooit iets van hem had gelezen.

Kennelijk zijn Nederland en België nog geen volwassen democratieën, maar samenlevingen waar een kleffe deken van moraal zicht op de werkelijke oorzaken bedekt.

Nog geen week na de moord van Van Gogh, die nu als een held op dat punt wordt beschouwd, wordt de vrijheid van meningsuiting door legen van geest aangewend om brave Nederlandse moslims te bedreigen met brandstichting in scholen en moskeeën. Ik weet niet of u maandag naar het interview met de franse islamoloog Olivier Roy van NOVA hebt gekeken. Hij schetste een beeld van een optisch geïntegreerde generatie die goed Nederlands spreekt. Een generatie tussen twee culturen die aan een abstracte, radicale uitleg van de Islam identiteit en trots ontleent. Niet verbonden met hun ouders of met de Nederlandse moskeeën, maar via internet met een internationaal netwerk. Als je dit bedenkt is het des te schrijnender dat de deze moord wordt uitgelegd als een clash tussen culturen, terwijl de kern zit in de interpretatie van een religie van een kleine van de wereld vervreemde groep.

Als iemand al dacht dat de problematiek Groningen voorbij zou gaan weet ie nu beter. Mijn fractie sprak met meneer Badr van de Stichting Islamitisch Centrum, waar ook de Moskee in Selwerd onder valt. Daar werd dit weekend tijdens een gebedsdienst een molotovcocktail naar binnen gegooid. In deze gemeenschap is vooral met verbazing gereageerd. Ze had niet gedacht dat de moord zo snel op haar zou terugslaan. Het centrum, zo zegt de voorzitter, heeft altijd in dialoog en openheid geopereerd met de buurt, en de Nederlandse samenleving. Hij denkt dat de daders mensen zijn die de moskee niet werkelijk kennen, en deze meer zien als uiting van de islam. Natuurlijk is binnen zijn gemeenschap de angst toch wel toegeslagen. De voorzitter is bang voor polarisatie en roept zijn gemeenschap op de dialoog te blijven zoeken. Hoe kan het dat de hele gemeenschap verantwoordelijk wordt gehouden voor de actie van eenlingen? Hoe laten wij zien dat we onze verantwoordelijkheid dragen en blijven streven naar dialoog en openheid? Dat zijn vragen waarmee ook de Groningse moslimgemeenschap worstelt. D66 heeft de Moskee steun toegezegd, onder andere door de stem van deze islamitische gemeenschap hier te laten horen.

Onze fractiemedewerker zou meewerken aan het programma The President's Night in de Amsterdamse Melkweg, met Theo van Gogh in een hoofdrol. Die hoofdrol bleef, maar in de context van een lawaaiwake op de dam. Donderdag wisten we zeker dat Bush nog een paar jaar meegaat. Wat moet je doen met al die informatie? Voor mezelf besloot ik om het perspectief radicaal om te draaien. Om er bij wijze van spreken naar te streven om George W. Bush aan het hart te kluisteren, om het verhaal van Hirsi Ali eindelijk echt te willen begrijpen en om de publieke klaagzang over Den Haag te staken. Niet alleen omdat het ongezond is om jarenlang met pijn en vol onbegrip naar het nieuws te kijken, maar omdat begrip de sleutel is voor succesvol optreden en omdat het dus niet kan gebeuren dat werelden steeds verder uit elkaar drijven. Terwijl de werkelijkheid onder ogen moet worden gezien en de situatie gebaat is bij een stevige aanpak en niet bij polarisatie. Omdat ook de landelijke bezuinigingen, wat je ook van de intensiteit en de keuzes vindt, niet losstaat van de economische ontwikkelingen. Omdat George Bush niet voor de tweede keer gekozen is omdat de Amerikaanse bevolking dat niet zou willen of omdat een complete natie kierewiet is. En op ons eigen niveau: omdat deze gemeente pijnlijke vraagstukken niet voor zich uit kan schuiven zonder de toekomst van Groningen uit het oog te verliezen. Bij de voorjaarsnota gaf D66 met het meerjarenperspectief als grond, onverkorte steun voor het overgrote deel van de bezuinigingen, met een aantal uitzonderingen. Nu het een en ander is versleuteld in de begroting staat die uitspraak overeind.

Bij de voorjaarsnota legde D66 het accent op procesvoering en op alle incidenten die dit College met zich meezeult. Vandaag gaat onze bijdrage van vandaag vooral over de vraag hoe de economische ontwikkeling van Groningen kan worden bevorderd. Ik heb gisteren het boek van de Amerikaan Richard Florida uit 2002 weer eens uit de kast getrokken. U zou eigenlijk allemaal moeten lezen. Richard Florida onderzocht hoe de economische groei van steden in deze tijd in zijn werk gaat. Hij combineert veel statische informatie. In de traditionele beleving zijn voor de bevordering van de economie als ingrediënten nodig: bedrijvigheid, banen en technologie. Zeg maar: het Economisch Business Plan. Florida toont aan dat dit beeld tekort schiet. In zijn model is technologie maar een van de dingen die een stad nodig heeft voor economische groei. Het tweede is talent. Niet in de betekenis van hoger opgeleiden sec, maar in de aanwezigheid van een creatieve klasse. Dit is geen kleine elite van veelverdieners, maar alle mensen die met creativiteit hun brood verdienen: mensen uit de media, kunstenaars, artiesten, muzikanten, en ook onderwijzers, journalisten, wetenschappers en onderzoekers, architecten en ingenieurs en uiteraard de creatieven uit de IT sector. Daarnaast ook managementbanen, van zakelijke en financiële dienstverlening, juridisch werk, dokters, technici tot de creatieve arbeidssector. Naast Technologie en Talent is een derde ‘T’ nodig en dat is Tolerantie. Groei treedt op in steden met een vrijzinnig klimaat, die verschillende soorten mensen aantrekken, daar waar nieuwe ideeën kunnen ontstaan. De onderzoeker definieert een tolerantie-index van steden, die is opgebouwd uit: the melting pot index, the gay index, the bohemian index, en the integration index. En samen vormen de scores op tolerantie, technologische ontwikkeling en talent de creativiteitsindex. En die index – je zou kunnen zeggen het totale stedelijk en creatief klimaat van de stad - blijkt doorslaggevend voor economische groei. De tolerantie-index vormt een indirecte link met het verhaal over Theo van Gogh en met alles wat daarmee samenhangt, maar dat terzijde.

Nu ben ik geen econoom, maar de theorie van Florida heeft een enorme impact gehad. Het werd door wetenschappers, bestuurders en beleidsmakers over de hele wereld omarmd en er is geen dorp meer over dat zich niet krampachtig wil verkopen als creatieve stad. Het goede nieuws is dat onze stad dat ook werkelijk is. En dat maakt het interessant om vanuit die gedachte naar de begroting te kijken. Volgens de theorie van Florida moeten we investeren in het onderwijs, in research en development, in de creatieve infrastructuur en in een vrijzinnig klimaat. En dan kun je enerzijds afvragen of we genoeg investeren in het Economisch Businessplan, in Energy Valley en in ICT, en of niet veel te hard wordt bezuinigd op Welzijn. Maar anderzijds kun je constateren dat het College terecht een aantal keuzes maakt. Voor allianties, voor de verbinding tussen programma’s en mensen. Voor een Meerstad met een stedelijk karakter, voor een ambitieus Ciboga, voor een Intense Stad die niet alleen op papier bestaat, voor de kunsten waar dat meer betekent dan 'leuke en gezellige dingen voor de mensen,’ voor bloemsingel 10 als verbinding tussen RO, woningbouw, cultuur en economie, voor de Puddingfabriek als link tussen kunst en technologie, voor projectmatig particulier opdrachtgeverschap als schakel tussen stedenbouw, architect en eigengereide burgers en in de Vensterschool als broeinest voor educatie en groei. Op het punt van de Vensterschool wachten wij nog op de progressieve visie als het antwoord op de wet van de remmende voorsprong. Ik kom zo terug op Welzijn en buurtwerk, want ook dat is de brug naar een tolerantere samenleving. Alle zaken die ik noem zijn de dragers van ons vrijzinnig stedelijk klimaat. Het onderzoek van Florida in The rise of the creative class ondersteunt de keuze van D66 om ook te kiezen voor gericht reserveren voor de toekomst. Ook nu.

D66 toetst elk voorstel op de vraag of het logisch is, of het past in de grote lijnen die we nodig achten, maar de doorslag wordt gegeven door het antwoord of het ook verdedigbaar is, of het uit te leggen is in de stad. Wat dat betreft is de Nieuwe Markt een stukje dichterbij gekomen. Een plan waaraan je kunt aflezen dat er ook naar oppositiepartijen als de Stadspartij is geluisterd. Hoe beter het College haar plannen verwoordt, kort, helder en met alle argumenten op tafel, hoe groter de kans op steun. In die zin is deze programmabegroting een vooruitgang. Het hoeft geen wetenschap te worden, maar als het boerenverstand de koppeling tussen de abstracte politieke doelen en de programma’s kan trekken is dat een goed begin.

Deze papieren slimheid moet gepaard gaan met verstandig en wijs menselijk opereren in de praktijk. De tijd vraagt om subtiel bestuur. Een College kan het zich volgens D66 niet permitteren om in de praktijk te handelen op basis van meningen. Dit betekent dat het geen roofbouw moet plegen op intuïtie door Simplon af te schrijven. Want dat is geen topzware organisatie, dat lukt niet met 5 fte’s, die deels ingezet wordt voor de clubs die wethouder goed vindt. De Groningse discussie is vergelijkbaar met andere steden, waar ook geleden wordt onder een politiek gevecht tussen cultuur en welzijn. Alsof dat tegenpolen zijn. U heb uit mijn vragen kunnen lezen dat ook wij niet tevreden zijn, maar een jaar na het vorige opheffingsplan is gebeurd wat uw eerste eis was: gezonde financiën en veel bezoekers en activiteiten. Het kan misschien meer worden, maar u kunt feiten niet negeren. U heeft het gevoel dat de verhoudingen niet in balans zijn. Dat deel ik. Maar als die intuïtie wordt aangegrepen om in een klap een bezuinigingsslag waar te maken dan is dat oneigenlijk. Alsof er geen subtielere manieren zijn om bij te sturen. Het oenige daarbij is dat u nooit op papier heeft gezet wat u precies van de instelling verwacht: geen prestatie-indicatoren. En nu puntje overhaast bij paaltje moet komen, wordt elk mogelijk argument erbij gesleept. Van bedrijfsvoering tot artistieke visie. Dit terwijl er uitspraak van de Raad ligt, een geaccordeerd meerjarenplan uit juni, en een recente brief van ex-wethouder Pattje waarin de actuele gang van zaken wordt geprezen. Bestuurlijk-juridisch ontbreekt elke basis voor actie. Er dreigen problemen bij de rechter, een financieel fiasco, boze subsidiënten, BTW-lasten, en een leeg gebouw in de Golden Raand. Geen enkele stichting is heilig, maar D66 vindt een tolerant podium voor jongeren van verschillende achtergronden nodig heeft, waarin cultuur en welzijn samenvallen. Twee voor de prijs van een. Niet bezuinigen dus, maar nu eindelijk een concrete opdracht verstrekken Als de organisatie daar aantoonbaar niet aan voldoet kan de botte bijl pas uit de kast. D66 en Student en Stad hebben letterlijk op basis van het verslag van de commissie een motie gemaakt, dus niet sec op basis van onze eigen woorden. Die motie doet recht aan de kritiek, zonder het financieel en juridisch risico en het element van onbetrouwbaarheid dat op ons allen kan afstralen.

Centraal in de discussie in juni stond het welzijnsbeleid. Het beleidsterrein dat bij uitstek de reactie kan vormen op de toenemende vervreemding in de samenleving. De visiediscussie is nog niet afgerond en toch zet u de bezuinigingen opnieuw zwart op wit. Daar komt bij dat de wond die Wing achterliet en die met grote steken werd gehecht nog niet is geheeld. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat uiteindelijk meer dan plastische chirurgie nodig is om het welzijnswerk weer een goed gezicht te geven. De effecten van het verkavelen zijn nog niet goed in zicht en de betekenis van de WMO kennen wij nog niet. De afspraak is dat bezuinigen op het sociaal cultureel werk het uitvoerende werk niet mocht treffen. Deze week stoppen er volgens het BBOG weer 20 activiteiten voor ouderen in Selwerd omdat er geen geld meer is. Activiteiten die werden gedragen door 40 vrijwilligers. Hoe kunt u besluiten nemen voordat de uitkomst van de visieontwikkeling op het welzijnbeleid er ligt? Hoe serieus neemt u vrijwilligers, besturen en de gemeenteraad? Ik begrijp de brief van het BBOG van vannacht volkomen. De brief kon niet eerder komen, omdat de informatie te laat bij deze partner was beland. En dan de accommodatienota. Pattje sprak nog van een budgetneutrale uitvoering. Inmiddels gaat het om een bezuiniging. Wij zijn bovendien bang dat de buurtcentra en het BBOG op een gegeven moment de handdoek in de ring gooien. En dan zijn de rapen gaar. D66 snapt een aantal fracties niet meer goed als ze vandaag akkoord gaan met iets waar ze in juni fel tegen protesteerden.

Meer over verstandig besturen. Wanneer instellingen onder de kostprijs bieden betaalt de gemeente uiteindelijk de hoogste prijs. Het opnieuw kiezen voor het korten op de index vindt D66 verwerpelijk. Dit leidt tot ongezonde verhoudingen, tot pappen en nathouden, waar Wing aan ten onder ging. Had ons dan een neerwaartse aanpassing van het productniveau voorgeschoteld. Verstandig bestuur betekent ook dat je niet doet alsof Martiniplaza van de VVD is en de stadsschouwburg en Oosterpoort van Groenlinks. Je niet laten vangen in een web van intriges en belangen, maar zakelijk zijn en collegiaal.

D66 in de commissie gezegd dat het verhogen van de OZB en de andere lastenstijgingen gevoelig ligt. Met een rekensom kunt u de gemeenteraadsleden niet de stad insturen. Ook niet met verwijzing naar abstracte plannen die ver in de toekomst liggen. Niet elke burger leest uw begroting. U doet er goed aan ons meer mee te geven, zodat college en raad samen inzichtelijk kunnen maken waarom het nodig is. In het Collegeprogramma koppelde u de OZB aan bepaalde investeringen. U kunt tot op dit moment niet duidelijk maken wat de burger hiermee opschiet.

In het voorjaarsdebat sprak D66 over de dienstencultuur. Ik weet niet of wij blij zijn met de manier waarop het College dit thema bij de kop pakt. Het College breekt met zelfbeheer in samenhang door tijdelijk geld voor de diensten bij de bestuursdienst te parkeren. Dat lijkt meer op georganiseerd wantrouwen.

Tot slot over de toekomst van ons personeelsbeleid. Hoe zorgt u ervoor dat u met die enorme operatie voldoende jongeren, vrouwen en talenten vasthoudt? Wij doen een beroep op College en de bonden om ook met de kwaliteitsvraag rekening te houden.

Thomas van Dalen