|
MÉÉR GROEN, MÉÉR STAD
EEN SCHOTSCHRIFT VAN D66 OVER MEERSTAD
Waarom?
De discussie over Meerstad is nog maar in een beginstadium, maar dreigt al te verstarren op weg naar een confrontatie. De SP heeft al een mantelorganisatie opgezet om een referendum te initiëren en de wethouder benadrukt dat de enige weg uit de (dreigende) woningnood bestaat uit zo snel mogelijk nieuwbouw plegen, met name in Meerstad. De confrontatie lijkt geschapen. Meerstad: veel grote kavels, vrijstaande woningen en lage bebouwingsdichtheid of een socialistisch realistisch VerscHuurstad. Zwart-Wit, PvdA versus SP, buigen of breken. Nou voor D66 hoeft dit even niet. Een keuze tussen een karikatuur van Sminks plannen en Verschurens ideeën is niet de juiste vraag en daarom wil D66 zijn ideeën over Meerstad uiteen zetten en de discussie daarmee verder op weg helpen naar een goed plan voor Meerstad.
Welke doelen moet Meerstad dienen?
· Meerstad moet woonruimte bieden aan Stadjers.
Het aantal Stadjers groeit. Het aantal bewoners per woning daalt en er worden in het kader van de wijkvernieuwing oude, of kleine of minder gerieflijke woningen samengevoegd of gesloopt. Al die ontwikkelingen leiden tot een versterkte vraag naar woningen. Daarvoor moet er aan nieuwbouw gedaan worden. Dat staat niet ter discussie en ook dat daarvoor in de nabijheid van Middelbert een nieuwe woonwijk komt roept nauwelijks verzet op.Zelfs de behoefte om een wijk te bouwen, die meer dan in het verleden rekening houdt met het (leef)milieu staat buiten kijf. Het besef dat vele woonwijken uit de jaren zestig en zeventig nu al toe zijn aan een ingrijpende herstructurering heeft bij iedereen geleid tot de behoefte om van Meerstad een wijk te maken met voldoende interne veerkracht om voor langere tijd een aantrekkelijk, waardevol woon- en leefklimaat te bieden. De geesten scheiden zich over hoe je een wijk moet maken die over vijftig jaar ook nog aan de eisen des tijds voldoet.
· Meerstad moet een aantrekkelijk woon- en leefklimaat bieden dat aansluit bij de woonwensen van (potentiële) Stadjers.
· Meerstad moet de voorzieningen bieden die wonen in de Stad in positieve zin onderscheid van wonen op het omliggende platteland;
o Voldoende scholen
o Voldoende winkelgelegenheid in de onmiddellijke nabijheid
o Goede sociaal culturele voorzieningen op geringe afstand
o Goede sportfaciliteiten in de buurt
o Goede fiets- en OV verbinding met het stadscentrum
o De nabijheid van de Stad met al zijn voorzieningen
· Meerstad moet een leefmilieu hebben dat bijdraagt aan de sociale en ecologische duurzaamheid van de buurt. Dat wil zeggen:
o Een gevarieerd woningaanbod voor starters tot en met ouderen
o Een zo goed mogelijke menging tussen sociale en particuliere woningbouw
o Optimale aandacht voor de woonwensen van de (toekomstige) bewoners
Voor dit laatste geldt dat marktwerking in de bouw niet moet leiden tot het versterken van de positie van bouwers en ontwikkelaars, die een relatief korte termijn belang hebben, maar met name voor de woonconsument meer invloed moet betekenen. Particulier opdrachtgeverschap, experimenten met het wilde bouwen.
o Duurzaam bouwen is een term die geassocieerd wordt met ecologie en energiebesparing. D66 vindt dat te beperkt. Een sociaal krachtige en weerbare wijk met bij de buurt betrokken bewoners zal minder last hebben van verloedering en dergelijke en dus letterlijk duurzamer zijn dan een wijk waar dat niet voor geldt. Anderzijds geldt dat een vitale stadsecologie evenzeer aan de kwaliteit van de buurt bijdraagt als een opgeruimde, schone openbare ruimte. Energiezuinigheid leidt tot wooncomfort, een gezond binnenmilieu tot gezondere bewoners. Sociale en sociaal-culturele duurzaamheid en milieutechnische duurzaamheid kunnen elkaar versterken
o De openbare ruimte in Meerstad moet een bijdrage zijn aan de vitaliteit van de buurt, niet een omhangplek voor elders ongewensten, maar een verblijfs- en ontmoetingsplek voor alle buurtbewoners van jong tot oud. Bij het ontwikkelen van de woonwijk mag de openbare ruimte niet de sluitpost zijn. Uitgangspunt van het denken moet zijn, dat een woonhuis in de Stad' al was het enkel door de grondprijs, dikwijls duurder is dan op het platteland. Daarom moet je niet alleen ruimte voor huizen maken, maar ruimte om te leven. Dàt is de aantrekkelijkheid van wonen in de stad. Aannemers verkopen huizen, overheden 'verkopen' woonwijken.
De voorlopige plannen voor Meerstad en de doelstellingen.
Meerstad is mede ontstaan uit het plan Max Laadvermogen, dat uitging van drijvende woningen op een vergrootte Middelberterplas. In het kader van het Stimuleringsfonds intensief ruimtegebruik (StIR) heeft de gemeente hier zelfs een prijs mee gewonnen, maar in de huidige schetsen wordt gesproken van een bebouwingsdichtheid van ongeveer twaalf woning per hectare (de Villabuurt heeft er 9/ha., het Hoornse Meer 60 en de norm voor Vinex is 30 woningen per hectare). Dat sluit goed aan bij de wens van velen om ruimer te wonen ( voor de bouwwereld betekent dat vrijstaand en twee onder een kap). D66 streeft niet naar het keurslijf dat de Vinexnormen zijn gebleken, maar wij stellen wel een aantal randvoorwaarden. Eén daarvan is dat Meerstad een goede fiets en OV verbinding moet hebben met de rest van de Stad. Een hoogfrequente busverbinding rendabel uitbaten vraagt volgens deskundigen om een bevolkingsdichtheid van rond de 15.000 mensen of meer in een dichtheid van 30 à 40 woningen per hectare. Bij voorkeur met een tracé, dat óók dient voor de ontsluiting van een bedrijventerrein (dan heb je passagiers in beide richtingen).
Dilemma's of kansen?
Leidt dit dan toch tot de Verschuren-Smink tegenstelling? Niet als je uitgaat van de basisgedachte van Stedenbouw. Ontwikkel een wijk aan de hand van de behoeften waarin je wilt voorzien.
· Een (woon)wijk (dus ook Meerstad) moet de natuurlijke gesteldheid van de locatie zoveel mogelijk respecteren en benutten. Vestingbouwers als Van Coehoorn en Vauban die de eerste moderne stedenbouwers waren, leren dat al. Voor ons is dat niet een militair, maar een ecologisch programmapunt.
· De drager van de wijk is de waterhuishouding. Dat is de belangrijkste factor voor een gezonde (stads)ecologie.
· Dan moet de ontsluiting van de wijk uitgewerkt worden. De kwaliteit van interne ontsluiting voor voetgangers en fietsers en extern voor fietsers en Openbaar vervoer moeten voorrang hebben op de auto-infrastructuur.
· Dan volgt de schets van de voorzieningen, winkels, dienstverlening, sociaal-culturele voorzieningen, scholen, openbare ruimte, sport- en spelfaciliteiten etc.
· Dan moet het woningbouwprogramma ontwikkeld worden met aandacht voor de volgende punten
o Betrokkenheid van toekomstige bewoners. Dat kan via vormen van samenspraak, via particulier opdrachtgeverschap (individueel en collectief) en via overleg met organisaties van woonconsumenten
o Aansluiting op de ontwikkelingen op de regionale woningmarkt (met name de wijkvernieuwing en de doorstroomeffecten van de nieuwbouw)
o Drievoudige duurzaamheid: er moet in principe voor iedere fase van een wooncarrière woningaanbod in de wijk zijn (van starters tot senioren), de wijk moet milieuvriendelijk en energiezuinig zijn, en de wijk moet de infrastructuur hebben waarop een goede sociale cohesie op kan ontstaan en voortbestaan
o Het aanbod van woningen moet men niet alleen selecteren uit het bestaande woningaanbod van ontwikkelaars en bouwers. D66 vindt dat er bij de ontwikkeling van de wijk Meerstad niet uitgegaan moet worden van (lage) bebouwingsdichtheid als een consumentenwens, maar van de èchte consumentenwensen, dat wil zeggen woon- en leefruimte binnen en buitenshuis en veel mogelijkheden om zelf vorm te geven aan de woning. Die invloed is mensen wat waard en maakt het ook mogelijk om draagvlak te creëren voor concentratie van bebouwing. Praktijkervaringen in Almere wijzen er op dat wanneer mensen meer zeggenschap hebben over de vormgeving van hun huis, de behoefte aan veel afstand tot de buren afneemt. De wens van bewoner en Rijksoverheid naar meer particulier opdrachtgeverschap en de wens van bewoners om meer mede vorm te geven aan de eigen woning passen heel goed bij de wens van de gemeente om niet al te veel confectiewoningbouw na te streven, maar te zoeken naar de kwaliteit van het maatpak. Dat biedt de mogelijkheid om af te stappen van de bij bouwers en ontwikkelaars zo populaire smalle 2onder1kapper en te zoeken naar creatieve oplossingen, waarbij ook ruimte is voor anderen dan jonge gezinnen met kinderen (over 15 jaar zijn dat immers een aantal starters en paren zonder kinderen, die de wijk eigenlijk niet uit willen).
· Dan vindt de financiële vertaling plaats en wordt gekeken wat er allemaal aangelegd en geëxploiteerd moet worden en wie wat hoe betaald. Een nieuwe wijk als deze biedt immers ook een uitgelezen kans om meteen een goede ict-infrastructuur aan te leggen. Telewerken, domotica, talloze initiatieven die ict gebruiken voor economie, recreatie en zorg- en dienstverlening kunnen een flinke duw in de rug krijgen als je het vanaf het begin meeneemt in de planning.
Conclusies.
· Meerstad moet ontworpen worden naar de behoeftes van bewoners en Stad op korte èn lange termijn, niet conform de huidige, tijdelijke, koopmarktsituatie.
· Meerstad moet ontworpen worden vanuit de doelstellingen die de wijk ook op langere termijn moet vervullen:
· Sociale en ecologische duurzaamheid, hoge kwaliteit woon- en leefmilieu, klaar zijn voor nieuwe vormen van wonen, werken en zorg.
· Meerstad moet een wijk worden van de bewoners en dat vanaf de ontwerpfase.
· Meerstad moet bewoners lokken met de hoge kwaliteit van het stedelijk leefklimaat. Dat is de onderscheidende factor tussen Groningen Stad en Groninger Ommeland. Als Meerstad lijkt op Borgmeren, dan is het mislukt (en te duur)
· Meerstad moet ruimte bieden voor nieuwe vormen van woningbouw die zich bij voorkeur kenmerken door veel leefruimte bij een relatief gering ruimtebeslag.
· Meerstad moet optimaal uitnodigen om de bus of de fiets te gebruiken voor lokaal vervoer.
Meerstad moet leven in de brouwerij hebben, elke dag van de week van vroeg tot laat. Slaapwijken hebben we immers al genoeg.
|
Masterclasses 
